احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
503
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
مىگذارند ، داراى شكل مختلف مىباشد ، بعضى سبز و برخى چوبى هستند . گلهاى آن دوپايه و زردرنگ . ميوهء آن سته در ابعاد نخود و سفيدرنگ كه داخل آن را گوشت چسبندهاى با دانههاى ريز مانند خشخاش پركرده است و تا ارتفاع 1100 متر از سطح دريا مىرويد ، اين گياه روى انواع درختان زندگى مىكند و مثل اين است كه به درخت پيوند شده است ، از شيرهء درخت ميزبان استفاده مىكند ، معمولا انگل درخت سيب ، تبريزى و گلابى مىباشد ولى روى انواع متعدد ديگر نظير بادام ، غان ، ممرز ، شاهبلوط ، توت ، فندق ، گردو ، كاج ، اقاقيا و زيرفون نيز ديده شده است . در هندوستان و ايران و مناطق اروپا و شمال آفريقا انتشار دارد . در ايران روى تاج درختان ممرز ، اوجا ، ملج انجيلى و گاهى بيد مىرويد ، در جنگلهاى شمال ايران در سردشت ديده مىشود . ميوهء دارواش طبيعت آن : گرم و خشك است . تركيب شيميايى : يك مادهء چسبنده به نام ويسين در آن وجود دارد . خواص درمانى : اگر يك تا دو گرم آن خورده شود . تونيك و مليّن و محلّل و مدرّ و قوى است . براى افزايش نيروى جنسى و تقويت قلب مفيد است ، براى معالجهء سرماخوردگى عمومى نافع است ، رطوبتهاى رقيق و غليظ را رفع مىكند ، داروى مفيدى براى معالجهء لومباگو و رماتيسم و عضلات ضعيف است . تذكر : قلب را ضعيف مىكند ، مصرف زياد آن موجب دلپيچه و سرگيجه و سنگينى مىشود و ايجاد مسموميت مىكند و ممكن است موجب سكتهء قلبى و فلج قسمت اعضاى پايين بدن و قطع تنفس و خفگى شود . عسل ميوهء دارواش خواص درمانى : 1 - آنها را بخيسانيد بعد پوست و تخم آن را بگيريد سپس عسل آن را خارج سازيد بعد صاف كرده و با مغز گردو و يا مغز دانهء كوچك مخلوط و طبق دستور پزشك مصرف كنيد . اگر كمى از آن خورده شود براى پاك كردن سودا و بلغم و بازكردن گرفتگىها و انسداد مجارى مفيد است ، براى درمان سياتيك و امراض سرد نافع است . 2 - ماليدن آن نرمكننده و تحليل برنده و سربازكنندهء دملها و ورمهاى بلغمى و نرمكنندهء مفاصل است . 3 - ضماد آن با كندر براى رفع جراحتها و زخمهاى بد نافع است .